فطرت الهی - دلسوخته ای منتظر

در این وبلاگ سعی داریم بیشتر از مبانی فکری الهی بنویسیم

فطرت الهی - دلسوخته ای منتظر

در این وبلاگ سعی داریم بیشتر از مبانی فکری الهی بنویسیم

فطرت چيست؟
فطرت الهی - دلسوخته ای منتظر
فطرت انسانی چیز خاصی نیست که بشود آن را مثل قلب و کلیه و غیره به کسی نشان داد بلکه فطرت همان آفرینش خاص الهی است که فقط به انسان داده شده و به هیچ موجودی قبل از انسان داده نشده است.
این آفرینش چند ویژگی دارد:
1- برای اولین بار به انسان داده شده
2- دین الهی منطبق با آن است
3- هرگز از بین نمی رود ولی ممکن است زیر لجن زار گناه دفن شود
نویسندگان
آخرین مطالب
پربیننده ترین مطالب
امام صادق (ع) از پدرش نقل ميكند كه فرمود: كسى كه در او حرص و ترس باشد ايمان ندارد و مؤمن، ترسو و حريص و بخيل نيست. الخصال / ترجمه جعفرى، ج‏1 ؛ ص131

مقدمه اول: همانطور كه روشن است بين ابزار معرفت و منبع معرفت تفاوت وجود دارد.

مقدمه دوم: براي شناخت و معرفت دو ابزار داريم: عقل و حس.

مقدمه سوم: طبق نظر كساني كه قائل به فطرت نيستند در ابتدا بايد فقط يك منبع معرفتي داشته باشيم كه همان محسوسات است. چرا؟ چون وقتي مي گوئيم حسي  يعني معرفت حاصله  بواسطه ي منبع محسوسات بدست آمده است اما وقتي مي گوئيم عقلي يعني معرفت حاصله بواسطه ي عقل از منبع ديگري غير از محسوسات بدست آمده است.

سوال: منبع عقل چيست؟

اگر بگوئيم اين منبع، بيروني و همان محسوسات است؛ بنابر اين فرقي بين عقل و حس به عنوان ابزار درك معرفت نيست. و اينها دو ابزار نيستند و يكي هستند.

اگر بگوئيد اين منبع، دروني است و عقل از آن استفاده مي كند و معرفت جديدي حاصل مي شود. اين هم خلاف فرض كساني است كه وجود منبع دروني را منكر مي شوند.

پس بايد بگوئيم (طبق نظر آنها) تنها منبع معرفتي محسوسات است و اولين معرفت هاي حاصل شده براي انسان از طريق حس است.

سوال پس كار عقل چيست؟ (طبق نظر آنها) كار عقل به عنوان ابزار، تحليلِ معرفت هايِ اوليه اي است كه از حس بدست مي آيد. كه ما نام اين معرفت هاي ثانويه و حاصل از تحليل معرفت هاي حسي را معقولات مي گذاريم.

مقدمه ي چهارم: دانشمندان تجربي معتقدند كه مشاهدات گرانبار از نظريات است. يعني در معرفت هايي كه از محسوسات حاصل مي شود عوامل ديگري نيز دخيل است. مثلا وراثت ، ژنتيك يا دانسته هاي قبلي ما. بنابر اين از آنجا كه ژنتيك و دانسته هاي افراد و بسياري از عوامل ديگر از جمله محيط و اجتماع و .... در مشاهدات دخيل و تاثير گذارند پس نبايد هيچ فهم و معرفت مشتركي وجود داشته باشد.

اما از آن طرف مي بينيم كه مسائل مشتركي وجود دارد كه همه ي انسان ها به آن اعتراف دارند و اين معرفت مشترك  كه همه به آن اعتراف دارند اگر ناشي از تحليل عقل از محسوسات باشد هرگز بدست نمي آمد چرا؟ چون مفاهيمي كه از محسوسات بدست آمده متفاوتند و لذا فهم مشترك ايجاد نمي كند. چرا كه تحليل مشترك نتيجه ي داده هاي مشترك است و اينجا معرفتي كه از منبع محسوسات بدست آمده بدليل تفاوت هاي ساختاري يكي نيست.

از جمله مسائل مشترك، مسئله ي نفي و اثبات است كه در زمان واحد، مكان واحد و در جهت واحد نمي تواند به يك شيء واحد تعلق بگيرد.

بنابر اين نمي توان گفت كه عقل به تنهايي و با استفاده از معارف حسي و تحليل آن به اين فهم مشترك رسيده است و بايد قائل به منبعي دروني  و مشترك براي همه ي انسان ها شويم. منبعي كه عقل با رجوع به اين منبع مشترك و درك معارف آن به تحليل مشتركي دست پيدا مي كند كه همان فطرت است.

پس با توجه به مطالب گفته شده ، تا الآن سه منبع  و دو ابزار معرفت داريم.

دو ابزار معرفت عبارتند از عقل و حس.

و سه منبع معرفت عبارتند از : فطرت و محسوسات كه در ابتدا حقيقتا فقط همين دو منبع وجود دارد. و معقولات كه منبع سوم معرفتي است و ثمره ي رجوع عقل به معارف حسي و تحليل آن و يا ثمره ي رجوع عقل به منبع فطرت و درك معارف آن و يا تحليل همين معارف است. پس عقل به عنوان ابزار دو ساحت دارد يكي ساحت تحليل محسوسات و ماده و ديگر ساحت درك و تحليل فطريات.


مطالب مرتبط: آيا فطرتي هست؟ (2)

نظرات  (۲)

سلام جناب زلفی.
عقیده بنده اینه عقل و خیال قطعا با هم تفاوت دارند. نگاه حسی و یا تخیلی به یک پدیده نشأت گرفته از کلی نگری ماست. در روانشناسی گشتالتی بوهلر میگه توصیفات ما از پدیده ها بر پایه خیال است نه برپایة دیدی منطقی. مثلا وقتی ستاره رو در اسمان میبینیم براساس تخیلات مون میگیم این ستاره شبیه برگه! اما ایا واقعا ستاره شبیه به برگه؟! رشد شناختی قطعا باعث میشه تخیل نگری ما به حداقل ممکن برسه.
جناب حافظ میفرمایند
گفتم که بر خیالت راه نظر ببندم
گفتا که شبرو استو از راه دیگر آید
توصیفات خیالی قطعا و یقینا منعکس کننده حقیقت نیستند
پاسخ:
سلام
خيلي تشكر از وقتي كه گذاشتيد
به نظرم به مقدمه اول متن توجه كافي نشده است. يعني اينكه بين ابزار معرفت و منبع معرفت تفاوت هست.
بحث در اين است كه چند منبع معرفتي و چند ابزار معرفتي داريم.
اينكه بين خيال و عقل تفاوت هست. بله قطعا تفاوت هست. اما اين تفاوت از جنس تفاوت دو غير همجنس مثل گوش و چشم است نه از سنخ دو هم جنس مثل چشم و چشم. چرا كه عقل ابزار معرفت است و خيال ثمره ي تحليل عقل از منبع معرفت (محسوسات) است. به عبارت روشن تر خيال نه ابزار معرفت است نه منبع معرفت است بلكه خود معرفت است. منتهي معرفت خيالي، كما اينكه معرفت حسي، وهمي ، عقلي و فطري داريم و اينها خود معرفت هستند نه منبع و ابزار معرفت
سلام. موفق باشید
پاسخ:
سلام استاد
تشکر

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی