فطرت الهی - دلسوخته ای منتظر

در این وبلاگ سعی داریم بیشتر از مبانی فکری الهی بنویسیم

فطرت الهی - دلسوخته ای منتظر

در این وبلاگ سعی داریم بیشتر از مبانی فکری الهی بنویسیم

فطرت چيست؟
فطرت الهی - دلسوخته ای منتظر
فطرت انسانی چیز خاصی نیست که بشود آن را مثل قلب و کلیه و غیره به کسی نشان داد بلکه فطرت همان آفرینش خاص الهی است که فقط به انسان داده شده و به هیچ موجودی قبل از انسان داده نشده است.
این آفرینش چند ویژگی دارد:
1- برای اولین بار به انسان داده شده
2- دین الهی منطبق با آن است
3- هرگز از بین نمی رود ولی ممکن است زیر لجن زار گناه دفن شود
نویسندگان
آخرین مطالب
امام صادق (ع) از پدرش نقل ميكند كه فرمود: كسى كه در او حرص و ترس باشد ايمان ندارد و مؤمن، ترسو و حريص و بخيل نيست. الخصال / ترجمه جعفرى، ج‏1 ؛ ص131

از شروع بحث فطرت تا كنون ادله اي بر وجود فطرت اقامه شد و بر مباحث مطروحه اشكالاتي گرفتيم كه پاسخ آن گذشت. اما در ادامه ي اشكالات وارد بر منبع بودن فطرت قصد داريم اشكالات ديگري را بيان كنيم. كه يكي از اين اشكالات به شرح زير است.

اشكال: (قياس استثنايي)

اگر گرايش به نيازها فطري اند و فطرت منبعي دروني براي درك اين نياز ها است بنابر اين فطريات انساني براي درك شدن نبايد نيازمند منابع ديگر باشند حال آنكه آگاهي از نياز فرع مواجهه با جهان بيروني است پس فطرت و فطرياتي وجود ندارد.

توضيح اشكال:

شما فرض كنيد كه گرایش به نوشیدن آب داريد. اگر شما با آب مواجه نشده باشيد و از آن مصرف نكرده باشيد آيا مي دانيد كه آب تشنگي شما را برطرف مي كند؟ هرگز چرا؟ چون اين مطلب كه آب تشنگي را برطرف مي كند فرع علم به اين است كه آب رافع تشنگي است. بنابر اين از آنجا كه علم به رافع هاي نياز فرع بر علم به منبع محسوسات است پس بايد قبول كنيم كه منبع فطرتي وجود ندارد. و آنچه شما فطرت مي ناميد همان علمي است كه بعد از عالم شدن به محسوسات بدست آمده است.

 

جواب:

اولا: اين مثال از فطريات محسوب نمي شود و مربوط به غرائز است. و بهتر مي بود براي اشكال مثالي از فطريات بيان مي شد.

ثانيا: اگر اين اشكال وارد باشد (كه نيست) فقط فطريات گرايشي را زير سوال مي برد نه كل منبع فطرت را.

ثالثا: آگاهي از نياز فرع مواجهه با جهان بيروني نيست بلكه آگاهي از رافع نياز فرع مواجهه با جهان بيروني است.

 

توضيح جواب سوم:

براي توضيح بيشتر بايد كمي به عقب برگرديم تا منشا اين بي دقتي را مشخص كنيم

ما گفتيم فطرت منبع نياز است و نه ابزار نياز و گفتيم بين رافع نياز با خود نياز فرق وجود دارد.

يك منبع مي تواند هم نياز را به ما نشان دهد و هم رافع نياز را؛ ولي اگر يكي را نشان نداد نفي يكي دليل بر نفي ديگري نيست. يعني اگر منبعي رافع نياز ها را نشان ندهد دليل بر اين نيست كه خود نياز ها را هم به ما نشان نمي دهد و بر عكس.

در توهم اشكال كننده چنين آمده است كه چون براي پيدا كردن رافع نياز، نيازمند محسوسات هستيم پس در درك خودِ نياز هم نيازمند محسوساتيم. در حاليكه چون فطرت منبع معرفتي است و نياز را نشان ما مي دهد دليل بر آن نيست كه رافع نياز را هم به ما نشان دهد يعني اگر بگوئيم خداجوئي فطري است دليل بر اين نيست كه فطرت، رافع اين ميل يعني خدا (الله) را هم به ما نشان مي دهد، به عبارت بهتر آگاهي از نياز دليل بر آگاهي از رافع نياز نيست و آگاهي از رافع نياز مي تواند فرع مواجهه با جهان بيروني باشد.


در توضيح همان مثال مستشكل بايد گفت: اگر معرفت و گرایش به نوشیدن آب را درسرشت انسان موجود ندانیم و بگوییم: این معرفت و گرایش، پس از مواجهه با آب و تجربة آن پدید می‌آید؛ ولی معرفت و گرایش به رفع تشنگی را می‌توان امری موجود در سرشت آدمی دانست (و صد البتّه که بین معرفت و گرایش به رفع نیاز (رفع تشنگي ) با معرفت و گرایش به رافع نیاز (مثلا آب) فرق است) و آنچه اشكال كننده را به خطا انداخته است قرار دادن رافع نياز به جاي خود نياز است.

در مورد غرايز نيز همين گونه است يعني گرایش‌های غریزی آدمی هم با نیازهای غریزی او مترادف نیستند؛ بلکه اغلب با آن سازگارند و صد البتّه که این گرایش‌ها پس از مواجهه با امور سازگار با نیاز‌ها و معرفت به آن‌ها پدید می‌آیند؛ برای مثال، خواهش شیر از سوی نوزاد پس از مواجه ساختن او با پستان مادر و خوراندن شیر به او است؛ اگر چه گرسنگی و نیاز او به خوردن، پیش از این مواجهه باشد؛ برای همین، اگر از آغاز با قند‌آبی نیاز را برطرف سازند ـ اگر چه قند‌آب با غریزه نوزاد سازگاری کامل نداشته باشد ـ و هیچ وقت او را با شیر مادر مواجه نسازند، گرایشی به شیر نشان نخواهد داد. به عبارت دیگر، آنچه پیش از مواجهة پیش‌گفته در نهاد  نوزاد وجود دارد، فقط احساس نیازی مبهم است، نه احساس نیاز به شیر، و احساس دوم پس از مواجهه با شیر پدید می‌آید. همچنین اگر پسر یا دختری را از آغاز با جنس مخالفش روبه‌رو نسازند (جنس مخالف را در طول عمرش نبیند)، هیچ گرایشی به جنس مخالف نخواهد یافت؛ اگر چه نیاز جنسی داشته باشد و این نیاز با گرایشی انحرافی و غیر معمول ارضا شود؛

 

مطالب مرتبط: آيا فطرتي هست؟ (1) ------ آيا فطرتي هست؟ (2)

 

نظرات  (۲)

۱۴ ارديبهشت ۹۵ ، ۱۱:۳۷ آب‌گینه موسوی
بله.
پاسخ‌ها متعلّق به خودِ شماست و یا چرا برای پاسخ‌ها منبعی ذکر نکردید؟ 
پاسخ:
سلام
متاسفانه بيشتر پاسخ ها از خودم هست. منتهي اگر شما منبعي پيدا كرديد كه اين مطالب را اينگونه بيان كرده باشد معرفي كنيد. بنده يك پايان نامه در بحث فطرت نوشته ام و منبعي براي پاسخ به اين سوال ها نيافته ام. البته اين مطالب نتيجه ساعت ها بحث با دوستان و مطالعه است. هر كدامشان شايد نزديك به ده ساعت.
نقد كنيد مطالعه مي كنم و حتما تشكر خواهم كرد
۱۴ ارديبهشت ۹۵ ، ۱۶:۱۹ آب‌گینه موسوی
نقدی ندارم، سوادش را ندارم البتّه و استفاده کردم. خدا خیرتان دهد که حاصلِ این تلاش‌ها را منتشر می‌کنید.
پاسخ:
تشكر

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی